Resultaten

Stuipen als doodsoorzaak van zuigelingen in Amsterdam en Roosendaal (1856-1938)

In december 2021 vertelde ik in een blogpost over de resultaten van mijn onderzoeksstage binnen het NWO-project Lifting the Burden of Disease. Als een vervolg op die stage heb ik voor mijn Masterscriptie onderzoek gedaan naar de rol van stuipen als historische doodsoorzaak in Amsterdam en Roosendaal tussen 1856 en 1938. In mijn scriptie stonden drie aspecten centraal: 1) interpretaties van de term stuipen in historische medische literatuur, 2) patronen van de doodsoorzaak stuipen in Amsterdam en Roosendaal en 3) factoren die bijdroegen aan de diagnose stuipen op het niveau van individuen en buurten in Amsterdam.

Stuipen als doodsoorzaak van zuigelingen in Amsterdam en Roosendaal (1856-1938) Meer lezen »

Waardoor kon de zuigelingensterfte zo sterk dalen in Amsterdam na 1880? Op zoek naar een veranderend epidemiologisch patroon

In 1856 sterven nog 200 op de 1.000 baby’s. Dat is heel hoog. Tot aan 1870 neemt de sterfte zelfs nog iets toe, maar na 1880 zien we een duidelijke en zelfs snelle daling tot ongeveer 40 per 1.000 in 1924. Hoe kan dat?

Waardoor kon de zuigelingensterfte zo sterk dalen in Amsterdam na 1880? Op zoek naar een veranderend epidemiologisch patroon Meer lezen »

Op zoek naar de verborgen moedersterfte in het negentiende-eeuwse Amsterdam

Het vermoeden is dat we bij onderzoek naar moedersterfte in die tijd rekening moeten houden met een zogenaamde ‘dark number’: de verborgen gevallen van moedersterfte. Die verborgen gevallen ontstonden doordat vroedvrouwen en artsen de echte doodsoorzaak verzwegen van moeders die overleden aan de beruchte kraamvrouwenkoorts.

Op zoek naar de verborgen moedersterfte in het negentiende-eeuwse Amsterdam Meer lezen »

Onze data laten zien dat de allerrijkste Amsterdammers zich vroeger beter konden beschermen tegen infecties

De sociaal-economische verschillen in sterfte bestaan volgens sommige onderzoekers al zo’n tweehonderd jaar. Zij beargumenteren dat welvarende mensen altijd bevoordeeld waren doordat ze toegang hadden tot meer geld, kennis en macht. Wij zien dat de allerrijksten van Amsterdam inderdaad infecties vermeden en op latere leeftijd stierven aan degeneratieve ziekten.

Onze data laten zien dat de allerrijkste Amsterdammers zich vroeger beter konden beschermen tegen infecties Meer lezen »

Van ziekbed naar sterfbed? De kans om te overlijden in de eerste 100 dagen in het Binnengasthuis

Tegenwoordig worden ziekenhuizen beschouwd als het centrum van de moderne geneeskunde. Toen de eerste ziekeninstellingen zich in de achttiende en negentiende eeuw ontwikkelden, was de situatie echter totaal anders. Deze instellingen werden gekenmerkt door hoge sterftecijfers en een slechte reputatie: “killing more than they cured”. Hadden mensen met een bepaalde sociale achtergrond een hogere of lagere sterftekans? En zo ja, is er dan een vorm van ongelijkheid in de ziekenhuiszorg die we kunnen waarnemen?

Van ziekbed naar sterfbed? De kans om te overlijden in de eerste 100 dagen in het Binnengasthuis Meer lezen »

Longtuberculose in Amsterdam: een halve eeuw aan vooruitgang?

Hoewel we over de gehele linie verbeteringen zien in de sterftecijfers aan longtuberculose, bleven bepaalde delen van de stad relatief achter. Zo verbeterde de situatie voor de bewoners van de grachtengordel meer dan voor bewoners van de Jordaan. Sommige buurten lijken zelfs te zijn verslechterd in 1897 ten opzichte van eenenveertig jaar ervoor. Dit geldt bijvoorbeeld voor de buurten in de Jordaan rond Bloemgracht en voor enkele buurten aan de Singel in het oude stadscentrum.

Longtuberculose in Amsterdam: een halve eeuw aan vooruitgang? Meer lezen »

De beangstigende cholera-epidemie: verwrongen gezichten en verschrompelde lichamen

Ziektesymptomen waren schokkend: veel slachtoffers hadden verwrongen en zwaar ingevallen gezichten die langzaam donkerblauw kleurden en het lichaam verschrompelde door heftige diarree waar niet tegenop te drinken was. Jongeren zagen er daardoor al snel uit als oude mensen.

De beangstigende cholera-epidemie: verwrongen gezichten en verschrompelde lichamen Meer lezen »

Wanneer overleden Amsterdammers niet meer voornamelijk aan infectieziekten?

Gedurende het grootste gedeelte van de negentiende eeuw stierven mensen in westerse landen aan infectieziekten. Richting het einde van die eeuw trad hier verandering in op: het sterftecijfer aan infectieziekten daalde tot zo’n laag punt dat degeneratieve ziekten, als kanker en hart- en vaatziekten, de voornaamste oorzaak van overlijden werden. Deze verschuiving, zo stellen deskundigen, zou in Nederland zijn begonnen tussen 1870 en 1880. Omdat deze onderzoekers gebruik maken van nationale tellingen die schuilgaan achter negentiende-eeuwse ziekteclassificaties, bestaat de kans dat het beeld dat zij schetsen niet helemaal juist is. Met behulp van het Amsterdamse doodsoorzakenregister kan dit probleem opgelost worden.

Wanneer overleden Amsterdammers niet meer voornamelijk aan infectieziekten? Meer lezen »